Wedy – święte księgi hinduizmu

Wedy, święte księgi hinduizmu

Wedy uznawane są za najwcześniejszy zapis indo-ariańskiej cywilizacji i zarazem najważniejszą świętą księgę Indii. Wedy to zapis nauk hinduskich, zawierający wiedzę duchową okalającą wszystkie aspekty ludzkiego życia. Literatura wedyjska i jej filozoficzne maksymy przetrwały próbę czasu i od wieków nieprzerwalnie stanowią największy religijny autorytet dla hindusów przede wszystkim, ale także i dla całej ludzkości.

Wedy (veda oznacza wiedzę, mądrość) traktowane są jako objawienie się boskiego języka w ludzkiej mowie. Prawa spisane w tych księgach do dzisiaj regulują społeczne, prawne, rodzinne i religijne zwyczaje hindusów. Wszelkie obrzędy związane z narodzinami, małżeństwem i śmiercią wywodzą się z rytuałów wedycznych.

Wedy to najprawdopodobniej najstarszy na świecie zapis ludzkiego umysłu, jednak wciąż nie udało się jednoznacznie stwierdzić, kiedy dokładnie powstały pierwsze części zapisu. Starożytni hindusi rzadko tworzyli historyczne zapisy i dokumentacje religijnych, politycznych i literackich zdarzeń, i stąd trudność w precyzyjnym określeniu czasu powstania Wed. Współczensym historykom udało się rozwiać wiele wątpliwości, jednak żadna z hipotez na temat początków świętych ksiąg hinduizmu wciąż nie może być traktowana jako pewna i ostateczna.

Według hindusów, najbardziej poważane części wed nie są dziełem człowieka. Hymny wedyczne powtarzane przez pokolenia z ust do ust, miały być przekazane mędrcom przez samego boga lub miały zostać im objawione w proroczych wizjach. Wedy zostały zebrane przez Vyasa Kriszna Dwaipayana około roku 1500 p.n.e., tj. mniej więcej w czasie, który przyjęto za okres życia na Ziemi boga Kriszny.

W skład Wed wchodzą cztery księgi

  • Rygweda – zbiór inspirujących pieśni i hymnów będący głównym źródłem wiedzy o cywilizacji rygwedyjskiej. Jest to najstarsza księga jaka została spisana w jakimkolwiek języku indoeuropejskim, zawiera najstarsze mantry zapisane sanskrytem. Niektórzy naukowcy wskazują jako przybliżony czas jej powstania tak odległą datę jak 12 000 – 4 000 lat p.n.e.r. Rygweda tworzy szczegółowy obraz cywilizacji rygwedyjskiej od strony społecznej, religijnej, politycznej i ekonomicznej.
  • Samaweda – zbiór strof wyśpiewywanych przez kapłanów podczas obrzędów religijnych. Znaczna większość tekstów tych została skopiowana z Rygwedy.
  • Jadźurweda – to także zbiór tekstów religijnych, które powstały na potrzeby ceremonii religijnych. Zawiera teksty i formuły wyszeptywane przez kapłanów podczas składania ofiar.
  • Atharwaweda – ostatnia z Wed znacznie różni się od trzech pozostałych i pod względem ważności historycznej i socjologicznej plasuje się tuż po Rygwedzie. Zamieszczone tutaj hymny zostały spisane mniej skomplikowanym językiem niż te w Rygwedzie, natomiast znacznie różnią się miedzy sobą swoimi treściami. Znajdują się tutaj także zaklęcia i formuły magiczne często stosowane w Indiach ówczesnego okresu. Atharwaweda, która podobnie jak Rygweda, stanowi cenne źródło wiedzy na temat społeczeństwa wedycznego, przez wielu uczonych nie jest w ogóle uznawana za część Wed.

Z każdą z tych ksiąg wiążą się dodatkowe teksty

  • Samhity – zbiór hymnów i mantr
  • Brahmany – teksty konieczne do wykonywania obrzędów
  • Aranjaki – teksty teologiczne będące przedmiotem medytacji głównie ascetów żyjących w odosobnieniu, kontemplujących mistycyzm i symbolizm
  • Upaniszady –  filozofoczne teksty zamykające wedy i jednocześnie będące podsumowaniem i esencją zawartych w nich nauk.

Dzisiaj treści Wed studiowane są coraz rzadziej, jeszcze rzadziej są rozumiane nawet przez najbardziej oddanych wierze. Bez wątpienie jednak stanowią one opokę uniwersalnej religii Sanatana Dharma, której drogą podążają wszyscy hindusi, i na zawsze pozostaną już najbardziej kopletnymi i uniwersalnymi księgami pośród wszystkich tekstów starożytnych.